QGIS và ArcGIS là hai phần mềm GIS được dùng phổ biến nhất trong đo đạc, quy hoạch và quản lý tài nguyên ở Việt Nam. Câu hỏi “nên dùng cái nào” không có một đáp án chung: mỗi phần mềm mạnh ở những điểm khác nhau, và lựa chọn đúng phụ thuộc vào ngân sách, dữ liệu, người dùng và yêu cầu bàn giao.
Bài viết này so sánh QGIS và ArcGIS Pro theo các tiêu chí thực tế, kèm gợi ý khi nào nên chọn phần mềm nào. Thông tin phiên bản và giấy phép được lấy từ trang chính thức của QGIS và Esri tại thời điểm viết bài (11/2026).
Tổng quan hai phần mềm
QGIS là phần mềm GIS mã nguồn mở, cấp phép theo GNU GPL phiên bản 2 trở lên, là một dự án của OSGeo. Người dùng tải và cài đặt miễn phí. QGIS có hai dòng phát hành: bản mới nhất có tính năng mới, và bản hỗ trợ dài hạn (LTR) dành cho người cần sự ổn định. Theo trang tải chính thức, bản mới nhất là QGIS 4.2.3, bản LTR là 3.44.15.
ArcGIS Pro là phần mềm GIS desktop thương mại của Esri, nằm trong hệ sinh thái ArcGIS cùng ArcGIS Online và ArcGIS Enterprise. ArcGIS Pro có ba cấp giấy phép: Basic, Standard và Advanced, lần lượt đi kèm các loại người dùng Creator, Professional và Professional Plus. Một số chức năng như tạo enterprise geodatabase, mosaic dataset, attribute rules cần cấp Standard trở lên.
Bảng so sánh QGIS và ArcGIS Pro
| Tiêu chí | QGIS | ArcGIS Pro |
|---|---|---|
| Giấy phép | Mã nguồn mở, GNU GPL v2+, miễn phí | Thương mại, theo cấp Basic/Standard/Advanced |
| Định dạng dự án | *.qgz | *.aprx, đóng gói *.ppkx |
| Định dạng dữ liệu thường dùng | GeoPackage, Shapefile, PostGIS; đọc được File Geodatabase | File Geodatabase, enterprise geodatabase; đọc được GeoPackage |
| Mở rộng chức năng | Kho plugin do cộng đồng phát triển, kết nối thư viện GDAL, GRASS, SAGA | Extension của Esri và bộ công cụ geoprocessing |
| Chia sẻ lên web | QGIS Server, kết hợp GeoServer và thư viện web mã nguồn mở | ArcGIS Online, ArcGIS Enterprise |
| Hỗ trợ | Tài liệu, cộng đồng, hỗ trợ thương mại từ bên thứ ba | Hỗ trợ kỹ thuật từ Esri và nhà phân phối |
| Chi phí sở hữu | Không phí giấy phép; chi phí nằm ở đào tạo và triển khai | Phí giấy phép theo loại người dùng, cộng chi phí đào tạo và triển khai |
Khi nào nên chọn QGIS?
- Cần nhiều máy cài đặt mà không muốn phát sinh phí giấy phép, ví dụ cho cán bộ cấp xã, sinh viên, nhóm khảo sát hiện trường.
- Dữ liệu lưu trên PostgreSQL/PostGIS hoặc trao đổi bằng GeoPackage.
- Cần tùy biến, viết script Python hoặc plugin riêng mà không phụ thuộc nhà cung cấp.
- Bên nhận dữ liệu yêu cầu tệp dự án *.qgz.
Khi nào nên chọn ArcGIS Pro?
- Tổ chức đã dùng hệ sinh thái ArcGIS (ArcGIS Online, ArcGIS Enterprise) và cần đồng bộ.
- Cần các công cụ chuyên sâu của Esri như quản lý geodatabase doanh nghiệp, ortho mapping, phân tích mạng lưới.
- Cần hỗ trợ kỹ thuật chính thức từ nhà cung cấp.
- Bên nhận dữ liệu yêu cầu File Geodatabase và tệp dự án *.aprx.
Hồ sơ GIS quy hoạch nên dùng phần mềm nào?
Phụ lục II Thông tư 16/2025/TT-BXD không bắt buộc một phần mềm cụ thể. Cơ sở dữ liệu có thể ở định dạng *.gdb, *.gpkg hoặc định dạng GIS phù hợp khác; tệp dự án tổng hợp có thể là *.aprx, *.ppkx, *.mxd, *.mpk (ArcGIS) hoặc *.qgz (QGIS). Vì vậy, nên hỏi trước cơ quan tiếp nhận hoặc chủ đầu tư đang dùng phần mềm nào để bàn giao đúng định dạng. Xem thêm yêu cầu đầu ra tại trang hồ sơ GIS quy hoạch.
Chuyển dữ liệu giữa QGIS và ArcGIS
Dữ liệu hình học và thuộc tính chuyển qua lại khá dễ nếu dùng định dạng chung. GeoPackage là chuẩn mở của OGC, lưu trong một tệp SQLite duy nhất, cả hai phần mềm đều đọc được. Phần khó chuyển hơn là ký hiệu (symbology), nhãn và bố cục trang in: mỗi phần mềm lưu theo cách riêng, nên thường phải thiết lập lại khi đổi phần mềm. Nếu dự án cần bàn giao cho cả hai bên, nên thống nhất từ đầu bảng ký hiệu và lưu kèm tệp style cho từng phần mềm.
Ngoài ra, cần kiểm tra lại hệ tọa độ sau khi chuyển. Các phần mềm có thể hiểu khác nhau về tham số chuyển đổi VN-2000 nếu dữ liệu không khai báo đầy đủ. Xem bài hệ tọa độ VN-2000, kinh tuyến trục và múi chiếu.
Câu hỏi thường gặp
QGIS miễn phí có dùng được cho dự án chuyên nghiệp không?
Có. Giấy phép GNU GPL cho phép sử dụng cho mọi mục đích, kể cả thương mại. Chất lượng sản phẩm phụ thuộc vào dữ liệu và quy trình kiểm tra hơn là phần mềm.
ArcMap còn dùng được không?
Phụ lục II Thông tư 16/2025 vẫn chấp nhận tệp dự án *.mxd và *.mpk của ArcMap. Tuy nhiên, theo trang vòng đời sản phẩm của Esri, ArcMap 10.8.x là dòng phát hành cuối cùng, đang ở giai đoạn hỗ trợ hạn chế, và Esri khuyến nghị người dùng chuyển sang ArcGIS Pro. Với dự án mới, nên dùng ArcGIS Pro hoặc QGIS.
Có nên dùng cả hai phần mềm?
Nhiều đơn vị dùng song song: ArcGIS Pro cho các bước cần công cụ chuyên sâu, QGIS cho các máy tra cứu và chỉnh sửa thông thường. Điều quan trọng là thống nhất định dạng dữ liệu và hệ tọa độ.
Phiên bản QGIS nào nên cài?
Với máy làm việc cho dự án, bản LTR thường phù hợp hơn vì ổn định. Bản mới nhất phù hợp khi cần thử tính năng mới.
Kết luận
QGIS phù hợp khi cần linh hoạt và tiết kiệm chi phí giấy phép; ArcGIS Pro phù hợp khi tổ chức đã đầu tư vào hệ sinh thái Esri và cần công cụ chuyên sâu. Với hồ sơ chính thức, định dạng bàn giao do bên nhận quyết định, nên hỏi trước khi bắt đầu.
Bách Việt United làm việc trên cả QGIS và ArcGIS Pro, bàn giao dữ liệu theo phần mềm khách hàng sử dụng. Xem phạm vi tại trang dịch vụ GIS hoặc liên hệ Hotline.
Cùng chủ đề: GIS, viễn thám và bản đồ số
Tài liệu tham khảo
- Bộ Xây dựng. (2025). Thông tư số 16/2025/TT-BXD quy định chi tiết một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn – Phụ lục II. https://vpubnd.daklak.gov.vn/CMS/Content/VanBan/2025/THANG%207/16.2025.TT-BXD%20pl2.pdf
- Esri. (2026). License levels – ArcGIS Pro documentation. https://doc.esri.com/en/arcgis-pro/latest/get-started/license-levels.html
- Esri. (n.d.). ArcMap life cycle. https://support.esri.com/en-us/products/arcmap/life-cycle
- GDAL. (n.d.). OpenFileGDB – ESRI File Geodatabase vector driver. https://gdal.org/en/stable/drivers/vector/openfilegdb.html
- Open Geospatial Consortium. (n.d.). GeoPackage. https://www.geopackage.org/
- QGIS Project. (2026). Download QGIS. https://qgis.org/download/
